Op dit moment schrijf ik een boek over het motiveren van tieners bij Boom/Coutinho. Het heet “Niks mis met extrinsieke motivatie”. Hieronder een voorproefje

Voor de klas liep een man in een legeruniform actief heen en weer terwijl hij ons, ouders, toesprak. Hij had lichtblauwe ogen, een geamuseerde glimlach en opgestroopte mouwen. Het was onze eerste ouderavond op een ROC, waar onze zoon net was begonnen aan een opleiding tot aankomend onderofficier grondoptreden. De mentor, door de studenten aangesproken met “sergeant”, legde uit hoe het eerste jaar zou verlopen.

‘Alle studenten krijgen eerst een groene overall’, vertelde hij. ‘Na een half jaar maken ze een kennistoets. Wie slaagt, mag het uniform dragen. Wie niet slaagt, blijft in die lelijke overall lopen tot ze de toets halen. Want’, hij keek ons aan met pretogen, ‘er is niks mis met een beetje extrinsieke motivatie.’ 

Hij sloeg de spijker op zijn kop. In het onderwijs wordt motivatie vaak voorgesteld als iets dat van binnenuit moet komen. Veel leraren voelen zich ongemakkelijk bij het idee dat zij leerlingen aanzetten tot leren met behulp van externe prikkels. Cijfers, beloningen en toetsen worden dan gezien als onwenselijk, of als bewijs dat het niet ‘echt’ is. Alsof motivatie alleen telt als het spontaan ontstaat, zonder tussenkomst van de leraar.